Nagrobek Haliny Rudnickiej przez lata niszczał. Betonowa konstrukcja pierwotnego grobu była w złym stanie i ostatecznie zdecydowano, że zamiast kolejnej naprawy konieczne będzie wykonanie nagrobka od nowa.
Prace przeprowadził Zakład Kamieniarski Witolda Bucha z Wohynia. Nowy nagrobek zachowuje najważniejsze elementy poprzedniego miejsca pochówku. Odtworzono treść znajdujących się wcześniej napisów, a całość zwieńczył nowy krzyż.
Na grobie umieszczono również poziomą płytę z fotografią Haliny Rudnickiej oraz inskrypcją:
HALINA RUDNICKA / 1896–1925 / ZAŁOŻYCIELKA I PIERWSZA DYREKTORKA GIMNAZJUM W RADZYNIU PODLASKIM. NAUCZYCIELKA I WYCHOWAWCZYNI MŁODZIEŻY, CAŁE ŻYCIE POŚWIĘCIŁA PRACY DLA OŚWIATY.
Fotografia jest szczególnym elementem nowego nagrobka. Dzięki niej osoba, której nazwisko przez dziesięciolecia można było odnaleźć przede wszystkim na cmentarnej płycie, otrzymała również twarz i bardziej czytelne miejsce w przestrzeni pamięci miasta.
Miała zaledwie 19 lat, gdy założyła gimnazjum
Historia Haliny Rudnickiej sięga czasów, gdy polska edukacja musiała mierzyć się z ograniczeniami wynikającymi z sytuacji politycznej i wojennej.
Rudnicka urodziła się 26 maja 1896 roku w Krężelewicach. Wychowywała się w rodzinie, w której ważne były patriotyzm, praca i działalność społeczna. Już jako młoda kobieta angażowała się w edukację. W czasie I wojny światowej organizowała w Radzyniu nieformalne lekcje dla młodzieży na poziomie szkoły średniej. W 1915 roku, mając zaledwie 19 lat, podjęła się jeszcze większego przedsięwzięcia – stworzenia w mieście czteroklasowego gimnazjum. Została jego pierwszą dyrektorką.
Placówką kierowała przez cztery lata. Był to czas niezwykle trudny, m.in. ze względu na niemiecką okupację. Prowadzenie szkoły wymagało nie tylko wiedzy i zaangażowania, ale również ogromnej determinacji. Praca mocno odbiła się na jej zdrowiu. W 1919 roku Rudnicka zrezygnowała z kierowania szkołą, choć nadal pracowała jako nauczycielka. Później uczyła również w Łomży.
Choroba i wyczerpanie zmusiły ją ostatecznie do powrotu w rodzinne strony. Zmarła 4 sierpnia 1925 roku w Kozimrynku, obecnie części Radzynia Podlaskiego. Miała zaledwie 29 lat. Jej życie było krótkie, ale działalność pozostawiła trwały ślad w historii miasta. Założone przez nią gimnazjum stało się początkiem tradycji szkolnictwa średniego w Radzyniu, której kontynuatorem jest dziś I Liceum Ogólnokształcące przy ul. Partyzantów 8.
Wszystko zaczęło się od ubiegłorocznej kwesty
Odnowienie grobu było możliwe dzięki inicjatywie mieszkańców. W 2025 roku, w setną rocznicę śmierci Haliny Rudnickiej, zorganizowano pierwszą Radzyńską Kwestę „Ratujemy Zabytkowe Nagrobki”. Pomysł narodził się właśnie wokół potrzeby ratowania jej niszczejącego nagrobka.
Organizatorem zbiórki był Komitet Społeczny „Ratujemy Zabytkowe Nagrobki w Radzyniu Podlaskim”, powołany 1 października 2025 roku.
Kwesta odbyła się w dniach 31 października – 2 listopada 2025 roku na radzyńskich cmentarzach. W zbiórkę zaangażowało się około 50 wolontariuszy. Byli wśród nich nauczyciele, społecznicy, samorządowcy, regionaliści, przedstawiciele lokalnych instytucji, harcerze, młodzież oraz mieszkańcy miasta i powiatu.
W akcję włączyli się również członkowie I Szczepu Harcerskiego „Infinity” im. hm. Mieczysława Stagrowskiego, a także uczniowie i nauczyciele I LO oraz Zespołu Szkół Ponadpodstawowych im. Jana Pawła II w Radzyniu Podlaskim.
W ciągu trzech dni udało się zebrać 32 472,79 zł. Pieniądze przeznaczono na odnowienie nagrobka Rudnickiej. Dzisiaj można zobaczyć efekt tej zbiórki.
Wcześniej odsłonili tablicę w I LO
Odnowienie grobu nie było jedynym sposobem, w jaki w ostatnim czasie przypomniano postać Haliny Rudnickiej. 16 grudnia 2025 roku w I Liceum Ogólnokształcącym odsłonięto poświęconą jej tablicę. Uroczystość poprzedził wykład Roberta Mazurka dotyczący życia i działalności Rudnickiej.
Tablica została umieszczona w holu szkoły, która jest spadkobiercą założonego przez nią gimnazjum. Tym samym pamięć o pierwszej dyrektorce szkoły została zachowana również w miejscu, które kontynuuje rozpoczęte przez nią dzieło.
W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele społeczności szkolnej oraz osoby zaangażowane w powstanie upamiętnienia. Tablicę poświęcił ks. kan. Krzysztof Pawelec.
Od cmentarza do szkolnego holu
Historia renowacji nagrobka pokazuje, że pamięć o ważnych dla regionu postaciach może zostać przywrócona dzięki zaangażowaniu wielu osób. Najpierw była potrzeba ratowania niszczejącego grobu. Później mieszkańcy odpowiedzieli na apel i podczas kwesty zebrali ponad 32 tys. zł. W szkole pojawiła się tablica, a teraz odnowiony został także sam nagrobek.
Po niemal stu latach od śmierci Haliny Rudnickiej jej historia ponownie jest obecna w przestrzeni Radzynia. Na cmentarzu pozostał trwały ślad po kobiecie, która jako 19-latka podjęła się stworzenia w mieście gimnazjum. W I LO przypomina o niej pamiątkowa tablica. A wszystko to sprawia, że nazwisko Haliny Rudnickiej nie pozostaje jedynie wpisem w historycznych dokumentach.
Jej nagrobek został uratowany dzięki mieszkańcom, którzy postanowili, że osoba mająca tak duże znaczenie dla historii radzyńskiej oświaty nie powinna zniknąć z pamięci kolejnych pokoleń.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.